خون در مدفوع

آيا وجود خون در مدفوع نگران كننده است؟

ديدن خون هنگام دفع مي‌تواند هر كسي را نگران كند و اگر اين خونريزي با درد، سوزش يا حتي دشواري در نشستن همراه شود، حتي نگران‌كننده‌تر هم به‌نظر مي‌رسد. هموروئيد يا بواسير يكي از آزاردهنده‌ترين و شايع‌ترين بيماري‌هاي نشيمنگاه محسوب مي‌شود، طوري كه حدود نيمي از افراد تا 50سالگي حداقل يك‌بار عوارض آن را تجربه مي‌كنند. در اين بيماري، عروق انتهايي مقعد و روده بزرگ متورم شده و باعث درد، خارش و گاهي خونريزي مي‌شود.

آيا وجود خون در مدفوع نگران كننده است؟

ديدن خون هنگام دفع مي‌تواند هر كسي را نگران كند و اگر اين خونريزي با درد، سوزش يا حتي دشواري در نشستن همراه شود، حتي نگران‌كننده‌تر هم به‌نظر مي‌رسد. هموروئيد يا بواسير يكي از آزاردهنده‌ترين و شايع‌ترين بيماري‌هاي نشيمنگاه محسوب مي‌شود، طوري كه حدود نيمي از افراد تا 50سالگي حداقل يك‌بار عوارض آن را تجربه مي‌كنند. در اين بيماري، عروق انتهايي مقعد و روده بزرگ متورم شده و باعث درد، خارش و گاهي خونريزي مي‌شود.

خونريزي دستگاه گوارش يكي از شايع‌ترين دلايل بستري بيماران گوارشي در بيمارستان‌ها است. بيماري‌هاي مختلفي مي‌تواند در ايجاد خونريزي گوارشي نقش داشته باشد كه بسته به محل خونريزي و شدت آسيب به چند شكل ظاهر مي‌شود. خونريزي ميتواند از يك قطره و خفيف تا خونريزي شديد و تهديد‌كننده حيات متغير باشد. در اغلب موارد خونريزي خفيف و متناوب است. با وجود اين‌كه خونريزي خفيف دستگاه گوارش يك وضعيت اورژانسي محسوب نمي‌شود اما نياز به بررسي فوري و در اسرع وقت دارد. دستگاه گوارش از دهان آغاز و به مقعد ختم مي‌شود. در صورت مقعدي بودن خونريزي گوارشي نبايد به بهانه‌ي خجالت از معاينه توسط پزشك آن را ناديده گرفت. خونريزي مقعدي مي‌تواند نشانه‌اي از يك بيماري و مشكل مهم در سيستم گوارشي فرد باشد كه نياز به پيگيري فوري دارد. از طرفي خونريزي فرد را در معرض آسيب كم‌خوني و عوارض بعدي آن قرار مي‌دهد. بنابراين منشأ خونريزي بايد هرچه سريع‌تر پيدا و اقدامات درماني لازم آغاز شود.

وجود خون در مدفوع يا خونريزي‌هاي واضح از ناحيه مقعد دلايل زيادي دارد و خوشبختانه در بيشتر موارد هم بررسي‌هاي پزشكي نشان مي‌دهد خطرناك نيستند و راحت با دارو يا جراحي برطرف مي‌شوند ولي اهميت تشخيص علت دقيق خونريزي آنقدر مهم است كه به هيچ وجه نبايد مراجعه به مطب پزشك را حتي يك روز هم به تعويق انداخت.

دكتر سيدرضا فاطمي، فوق‌تخصص بيماري‌هاي گوارش و كبد در هفته نامه سلامت نوشت: همه خونريزي‌هاي دستگاه گوارش تحتاني در اثر بيماري‌هاي ساده‌اي مانند بواسير يا شقاق مقعد اتفاق نمي‌افتند و شايد نشانه‌اي از وجود سلول‌هاي سرطاني باشند...


وقتي وجود خون در مدفوع با شكايت بيمار يا انجام آزمايش مسجل مي‌شود؛ چند گزينه مقابل پزشك قرار مي‌گيرد: خونريزي حاد است يا مزمن؟ علائم توام با آن كدام‌اند؟ خون خارج‌شده از روده چه مشخصاتي دارد؟

هموروئيد: بواسير و يا ملتهب شدن و متورم شدن رگ هاي در مقعد و ركتوم مي تواند ناشي از چاقي، يبوست، بارداري، نشستن طولاني مدت، و يك رژيم غذايي كم فيبر باشد. هموروئيدها داخلي و خارجي هستند. هموروئيد داخلي در راست روده اتفاق مي افتد و معمول بدون درد است. هموروئيدهاي خارجي اما در زير پوست اطراف مقعد رخ داده و مي تواند حالتي بسيار دردناك باشد. وجود خون در مدفوع، تورم و درد در اطراف ناحيه مقعد از نشانه هاي ابتلا به هموروئيد است. كلينيك مايو تخمين مي زند كه 50 درصد از بزرگسالان با سن 50 سال و يا بالاتر هموروئيد را تجربه كرده اند.

اگرچه هموروئيد مي تواند دردناك باشد اما معمولا خطرناك نيست. با اين حال بسياري از مبتلايان با عود علائم شان پس از درمان نگران مي شوند كه مبادا هموروئيدشان تبديل به سرطان مقعد يا روده بزرگ شده باشد. اما آيا واقعا چنين خطري وجود دارد؟!

مشاهده خون در مدفوع غالبا خطر به حساب آمده و والدين در اين حالت سريعا به پزشك مراجعه مي كنند. خونريزي ممكن است جزئي يا شديد باشد. ايتدا بايد تعيين نمود كه آيا رنگ قرمزي كه ديده شده واقعا خون بوده يا نه. بايستي رنگ قوام و موقعيت خون نسبت به مدفوع به درستي مشخص شود. خوني كه بصورت رگه هائي روي مدفوع را مي پوشاند داراي اهميتي متفاوت با خون موجود در اسهال خوني است. مقدارخون نيز بايد معين گردد. از والدين بايستي در مورد درد هنگام دفع مدفوع و يا بيوست سوال شود. آيا درد شكم نيز وجود داشته ؟ آيا تب هم وجود داشته ؟ آيا استفراغ وجود داشته ؟ رنگ واقعي مدفوع چه بوده است؟ به تازگي مريض چه مواد غذائي مصرف كرده ؟ آيا اخيرا خونريزي از بيني وجود داشته ؟ آيا فرد ديگري در خانواده بيمار نمي باشد؟در معاينه فيزيكي ناحيه مقعد بايد معاينه شده و توش ركتال شود. علائم شكم حاد و شواهد ضربات شكمي بايد بررسي شوند.علاوه برآن , ادرار نيز بايد آزمايش شود زيرا خوني بودن كهنه بچه علاوه بر مدفوع خوني مي تواند ناشي از خون در ادرار باشد.

در صورتي كه كولونوسكوپي و آنژيوگرافي احشايي قادر به متوقف كردن مدفوع خوني يا جلوگيري از خونريزي مجدد نباشند، جراحي بايد صورت بگيرد. در وضعيت ايده ال، محل خونريزي با كولونوسكوپي، اسكن هسته‌اي يا آنژيوگرافي احشايي تشخيص داده شده است و جراح براي بررسي و برش از محل خونريزي اطلاع دارد. براي مثال، جراح معمولا مي‌تواند با دقت سرطان روده، پوليپ خونريزي يا ديورتيكولي را برش دهد. گاهي اوقات، محل دقيق خونريزي را نمي‌توان شناسايي كرد و جراح با اين پيش فرض كه بيماري ديورتيكولي يا آنژيوديسپلازي علت خونريزي است،بايد بخش زيادي از روده را برش دهد.